Qaraciyər piylənməsi (MASLD)

Bu nədir

MASLD metabolik disfunksiya ilə əlaqəli steatotik qaraciyər xəstəliyidir. Steatoz qaraciyər hüceyrələrində yağ yığılması deməkdir. Əvvəllər buna "qeyri-alkoqol yağlı qaraciyər" (NAFLD) deyilirdi. Yeni ad bir şeyi vurğulayır: qaraciyərdəki yağ adətən bütün maddələr mübadiləsinin pozulmasının bir hissəsidir.

Diaqnoz üçün qaraciyərdə yağ və ən azı bir metabolik risk faktoru olmalıdır: artıq çəki və ya böyük bel ətrafı, yüksək qan şəkəri, yüksək təzyiq, trigliseridlərin artması və ya "yaxşı" xolesterinin aşağı olması.

MASLD bir spektrdir. Sadə yağlanma bəzi insanlarda iltihaba (MASH, metabolik steatohepatit) keçir. İltihab uzun sürəndə fibroz, yəni çapıq toxuma yaranır. Ən ağır halda sirroz və qaraciyər xərçəngi riski artır.

Niyə vaxtında bilmək vacibdir

Qaraciyər ağrımır. Ona görə piylənmə çox vaxt təsadüfən, başqa səbəbdən edilən USM-də tapılır. Qaraciyər fermentləri də hər zaman yüksək olmur, normal ALT xəstəliyin olmadığını göstərmir.

Uzunmüddətli proqnozu ən çox yağın miqdarı yox, fibrozun dərəcəsi müəyyən edir. Erkən mərhələdə qaraciyərin özünü bərpa etmək qabiliyyəti yüksəkdir. Lakin yağ yığılması və davamlı iltihab bu qabiliyyəti zəiflədir və tarazlıq çapıq toxumanın xeyrinə pozulur.

MASLD tək qaraciyərlə bağlı deyil. O, 2-ci tip diabet və ürək-damar xəstəlikləri ilə sıx əlaqəlidir. MASLD olan insanların təxminən dörddə birində ferritin yüksək olur və bu qrupda insulin rezistentliyi (hüceyrələrin insulinə zəif cavab verməsi) və fibroz daha çox görülür.

Yanaşmamız

Ölçmək. İlk addım yağlanmanı görmək və, daha vacibi, fibroz riskini qiymətləndirməkdir. Adətən USM, qaraciyər fermentləri və FIB-4 hesablaması ilə başlanır. FIB-4 şübhəli olanda elastoqrafiya ilə dəqiqləşdirilir. 2-ci tip diabeti olan insanlarda FIB-4 fibrozu daha zəif ayırd edə bildiyi üçün testin seçimi fərdi edilir. Eyni zamanda qan şəkəri, lipidlər, təzyiq və ferritinə baxılır.

Anlamaq. Nəticələr birlikdə şərh olunur: yağlanma nə qədərdir, fibroz ehtimalı varmı, onu hansı metabolik amillər qidalandırır. Yüksək ferritin varsa, onun iltihab, metabolik pozuntu və ya dəmir yığılması ilə bağlı olduğu ayırd edilir.

Fərdi plan. Əsas istiqamət həyat tərzidir: çəkinin tədricən azalması, Aralıq dənizi tipli qidalanma, şəkərli içkilərin və emal olunmuş qidaların azaldılması, aerob və güc məşqləri. Alkoqol məsələsi açıq müzakirə olunur. Diabet, təzyiq və xolesterin də plana daxildir. Dərman lazım olub olmadığına həkimlə birlikdə qərar verilir.

Təkrar ölçmək. Müəyyən müddətdən sonra eyni göstəricilər təkrarlanır. Dinamika tək bir nəticədən daha çox şey deyir.

Nə vaxt müraciət etməli

• USM-də "yağlı qaraciyər" yazılıbsa, şikayətiniz olmasa belə.
• 2-ci tip diabetiniz, artıq çəkiniz və ya bir neçə metabolik risk faktorunuz varsa.
• Qaraciyər fermentləri və ya ferritin dəfələrlə yüksək çıxırsa.
• Ailənizdə sirroz və ya qaraciyər xərçəngi olubsa.
• Dəri və ya gözlərdə saralma, qarında şişkinlik, ayaqlarda ödem yaranıbsa, gecikmədən.

Bu səhifə məlumat xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir.